Tentoonstellingen
Van 16 januari t/m 29 maart 2009:
Winterboekententoonstelling in het Grafisch Museum te Groningen.
Margriet Winterboeken
De winterboeken van het tijdschrift Margriet hebben een lange traditie. Ze werden vanaf de jaren ’40 uitgegeven voor de jeugd en zaten vol verhalen, spelletjes en tekeningen. Ze komen voort uit de zogenaamde ‘annuals’ die in Groot-Brittannië werden uitgegeven. Niet alleen Margriet gaf winterboeken uit, maar ook verschenen diverse andere boeken die op dezelfde leest geschoeid waren. Tot op de dag van vandaag geven jeugdbladen als Donals Duck, Tina en Taptoe elk jaar een winterboek uit.
Anneke Gankema verzamelde de prachtige oude winterboeken en annuals en laat ze zien in onze wintertentoonstelling.
RTV Noord: De onderwerpen van maandag 12 januari 2009
Hele volksstammen groeiden er mee op en voor velen is het nu pure nostalgie: de Winterboeken van het vrouwenblad Margriet. Anneke Gankema uit Winsum vond op internet bij toeval zo’n Winterboek terug. Als kind beleefde ze uren plezier aan de verhalen, spelletjes en tekeningen in het boek. Inmiddels heeft ze een enorme verzameling opgebouwd die al op verschillende plekken in Nederland is tentoongesteld. Vanaf komend weekend zijn de Margriet Winterboeken te zien in het Grafisch museum in de Stad. In De Centrale vertelt Anneke over haar verzameling.
René Walhout in de radiostudio van RTV Noord
**********
Deventer Boekenmarkt 3 augustus 2008
Nóg meer boeken tijdens Boekenmarkt Deventer
Ze passen nog net in de vitrines van de Openbare Bibliotheek, de serie Winterboeken en aanverwante Annuals van Anneke Gankema uit Winsum en ze zullen tijdens het weekend van de jaarlijkse Boekenmarkt in Deventer en nog een maand daarna te bezichtigen zijn. Winterboeken werden uitgegeven door het tijdschrift Margriet, en de Margriet was een uitgave van de Geïllustreerde Pers, dat is voor velen een bekend gegeven. Maar achterop het eerste Winterboek uit 1939 staat toch duidelijk “Uitgave van de N.V. Nederlandsche Diepdruk Inrichting, Industrieweg 7-9, Deventer”. De Nederlandsche Diepdruk Inrichting was in 1931 vanuit Leiden naar Deventer gekomen en legde zich met name toe op het drukken van geïllustreerde tijdschriften in grote oplagen. De Geïllustreerde Pers, die door Leo Teulings van C.N. Teulings’ Koninklijke Drukkerij in 1936 in Amsterdam werd gevestigd, ging in 1937 verder met de Diepdruk Inrichting. Op 30 september 1938 verscheen het eerste nummer van de Margriet. Nog een jaar later rolden de eerste Winterboeken van de persen.
Winterboeken van de Margriet werden tussen 1939 en 1975 jaarlijks door de Geïllustreerde Pers uit Amsterdam uitgegeven. Samensteller van de boeken was Ton Hulsebosch. Door zijn redactionele werkzaamheden voor de GP kwam Hulsebosch regelmatig in aanraking met zogeheten annuals die door Engelse uitgeverijen werden toegestuurd. Deze annuals werden jaarlijks rond Kersttijd uitgegeven en bestonden merendeels uit verhalen, gedichtjes, spelletjes, strips, kleurplaten en puzzels. Er zijn er tientallen, zoniet honderden van in omloop. Vermoedelijk is op deze wijze het idee ontstaan om ook in Nederland een dergelijk boek te gaan uitgeven, zij het niet tegen Kersttijd, maar eerder in de maand december als zowel nuttig als aangenaam Sinterklaaskado. De eerste Winterboeken vertonen veel Engelse invloeden, maar gaandeweg verschijnen steeds meer bijdragen van bekende Nederlandse schrijvers en tekenaars. De complete serie geeft een mooi beeld van een halve eeuw ontwikkeling op het gebied van verteltrant en typografie. De expo op de eerste etage van de Openbare Bibliotheek toont de serie Winterboeken, een aantal annuals en informatie over de samensteller Ton Hulsebosch en de Deventer Diepdruk Inrichting.
De Deventer Boekenmarkt is een jaarlijks evenement in het centrum en langs de IJsselkade in Deventer en wordt gezien als de grootste boekenmarkt van Europa. De boekenmarkt wordt gehouden op de eerste zondag van augustus en trekt vele bezoekers.
Op zondag 3 augustus 2008 vindt de 20e editie plaats van de Deventer Boekenmarkt. In totaal zijn er circa 878 kramen met vele duizenden boeken, ruim 6 kilometer boekenmarkt met deelname van gerenommeerde boekhandelaren en antiquariaten uit heel Nederland.
De markt begint officieel om 9.30 uur en duurt tot 17.30 uur. Om 7.00 uur zijn er al eerste bezoekers. Vanaf het NS- en busstation Deventer is het 3 minuten lopen naar de boekenmarkt.
Inktspotprijs 2007 voor trik
Raymond Hendriks (TRIK), o.a. vormgever van de winterboekencatalogus heeft de Inktspotprijs 2007 gewonnen.
Op 17 januari 2008 stond op Teletekst het volgende artikel:
De winnende spotprent
Margriet Winterboek op Nederlandse kaart gezet Bijna 70 jaar na verschijning van het eerste exemplaar en na (bijna) drie tentoonstellingen door het land hebben de 36 Winterboeken van de Geïllustreerde Pers dan eindelijk hun definitieve plekje gevonden.
In het boek “Van Arendsoog en Joop ter Heul. Oude kinderboeken over bakvissen, Hollandsche jongens, cowboys, kabouters en detectives” van Janneke van der Veer worden twee pagina’s aan deze zogenaamde mengelwerken gewijd. Het is jammer dat samensteller Ton Hulsebosch dit niet zelf heeft mogen meemaken. Hij overleed in 1986, maar zijn dochter Edith die in Innsbrück woont is trots op haar vader en zijn boeken en geniet volop van dit verlate eerbetoon!
“HET MARGRIET WINTERBOEK!”
Een drieluik over een halve eeuw tekeningen, verhalen en spelletjes
Museum van de Twintigste Eeuw Hoorn
1 december 2007 t/m 17 februari 2008
Beleef de nostalgische winters van weleer aan de hand van 36 Winterboeken. Bekijk de prachtige prenten en geniet van winterse taferelen met een koek-en-zopie, een schaatsboekencollectie en de boeiende geschiedenis van het schaatsen.
Op de site van Fiep Westendorp wordt ook aandacht besteed aan de tentoonstelling in Hoorn:
Margriet Winterboek in Hoorn
Winterse boekomslagen van Fiep Westendorp te zien in Museum van de Twintigste Eeuw De succesvolle tentoonstelling ‘Margriet Winterboek!’ die eerder te zien was in het Museum Scryption in Tilburg, is vanaf deze week te bewonderen in het Museum van de Twintigste Eeuw in Hoorn. Elke babyboomer zal zich vermoedelijk nog wel de Margriet Winterboeken-reeks herinneren. Het tijdschrift Margriet gaf van 1946 tot 1975 elk jaar een vakantieboek voor kinderen uit, waarin verhaaltjes, versjes, spelletjes, puzzels en leuke tips stonden om de kerstvakantie door te komen. Fiep Westendorp heeft in de jaren zestig verschillende malen meegewerkt aan de vakantieboeken. Ze maakte tekeningen bij verhalen en versjes van onder andere Alexander Pola, Annie M.G. Schmidt en Han G. Hoekstra. In 1966, 1967, 1968, 1969, 1973 en 1975 maakte Fiep Westendorp ook het omslag van het Winterboek. Deze leuke winterse tentoonstelling is nu te zien in het Museum van de Twintigste Eeuw in Hoorn. Naast werk van Fiep Westendorp is er tevens werk te zien van andere illustratoren, zoals Tijs Dorenbosch. F. Wijnand en Jan Wesseling. In Hoorn wordt ook aandacht besteed aan andere ‘winterse’ jeugdboeken, Elfstedentochtattributen, schaatsen en sleetjes die de bezoeker vol nostalgie zullen laten terugdenken aan de ‘winters van weleer’. Voor veel mensen zal deze tentoonstelling dan ook een feest der herkenning zijn, voor anderen juist een interessant stukje geschiedenis. Bij de expositie hoort een geïllustreerde catalogus, waarin alle Winterboek omslagen staan.
Bij de drie tentoonstellingen is een catalogus uitgegeven, gedrukt in een oplage van 600 exemplaren in november 2006. Samengesteld door Anneke Gankema en Joost Pollmann met medewerking van Sebo Gankema. Omslag en vormgeving door TRIK ( www.illustrik.nl )
Reactie van Mies Bouhuys:
Dank voor uw brief met alle informatie over de Winterboeken van Margriet. Nooit heb ik geweten dat het daarbij om zo’n uitvoerige serie ging. Omdat het lang geleden is dat ik aan enkele boeken heb meegewerkt, staan me mijn bijdragen niet meer voor ogen, maar wel herinner ik me dat ik de Winterboeken die ik als present-exemplaar ontving altijd erg leuk vond en ook wel uniek. Kinderen in mijn omgeving gingen er altijd onmiddellijk mee aan de haal. Het is een buitengewoon goed idee om een tentoonstelling te maken van de volledige serie vind ik, omdat een dergelijke expositie een stukje cultuurgeschiedenis weergeeft en een goed beeld zal oproepen van Nederland in het leven van kinderen voor de tv- en computer-era.
Ik wens u dan ook veel succes met deze onderneming en zal, bij leven en welzijn, als de tentoonstelling in Hoorn is, zeker gaan kijken.
Na afloop van de drie tentoonstellingen zullen uiteraard alle covers van de Winterboeken op deze site worden geplaatst. Maar u begrijpt dat de musea voorrang krijgen!
Ook Fiep Westendorp in het Scryption
Reactie van Els Dorenbosch, dochter van Tijs:
Tijs Dorenbosch (1911 – 1978)
Hij had altijd een doosje Willem lI sigaartjes bij zich. Op de onderkant van die doosjes schetste en noteerde hij zijn ideeën. Tijs Dorenbosch, een veelzijdig kunstenaar: tekenen, schilderen, verhalen schrijven. Hij kon het allemaal. In de oorlogsjaren had hij profijt van zijn tekenkunst. Hij ruilde af en toe geboorteprentjes en andere tekeningen voor boter en suiker. Na de oorlog kwam hij in dienst bij ‘Het Huisgezin’, het vroegere Brabants Dagblad. Ik weet nog dat ik als klein meisje wel eens mee mocht naar het Emmaplein, waar de krant werd gedrukt. Ik zag de zetters aan het werk en boven mijn hoofd liep de band met kranten. Ik herinner me ook dat er veel lawaai was van de machines. Hij was stadsverslaggever en naderhand maakte hij reportages voor de hele regio. Hij heeft veel acties op touw gezet b.v. voor de vernieuwing van de Plechtige Omgang in Den Bosch. Er was vroeger op de Parade een kunstmarkt. Daar onder de Sint Jan tekenden de sneltekenaars kinderen en grote mensen. Mijn vader schetste er karikaturen. Ik was erbij en keek er naar met de bewondering van een kind. In 1963 werd hem gevraagd redacteur te worden van ‘de Sint Jansklokken’, het latere ‘Bisdomblad’, een katholiek weekblad. Tijs Dorenbosch hield niet zo van een krant die steeds zakelijker werd. Mede daardoor koos hij om zijn carrière voort te zetten bij de Sint Jansklokken. Hij begon met een kinderrubriek ‘In de klokkentoren’. Hij was de beiaardier. De kinderen schreven brieven en op de envelop stond: Aan de Beiaardier van de klokkentoren in Den Bosch De post kwam altijd op het goede adres. De striptekeningen van zijn hand waren humoristisch en vaak geënt op de werkelijkheid. Hij bedacht veel stripfiguurtjes zoals Pauke Pruimedant, Engelientje, Job zonder kop en Grootvader Tobias. Grootvader Tobias was hijzelf. In deze strip werden de kleinkinderen geportretteerd. Hij maakte cartoons van de toestand in de kerk, nam de leiding van de kerk op de korrel. Hij ondertekende ze met TeeDee. In zijn vroege jaren schilderde Tijs Dorenbosch buiten, samen met zijn vriend Jan van Riel. Hij hield van het vrije leven, maar met drie, later zes kinderen moest hij kiezen voor een betaalde baan. Een veelzijdig man, een alleskunner met humor en een eigen visie op het leven, soms vrolijk, soms neerslachtig. Van 1946 tot1953 tekende hij voor het Margriet Winterboek: illustraties, versjes, spelletjes. Voor deze tentoonstelling is werk van Tijs Dorenbosch geselecteerd. U ziet een overzicht van alles wat hij gedaan heeft en dat is heel veel!. U vindt schilderijen, veel tekeningen, geboortekaartjes, stripfiguurtjes.
Klik op plaatje om de hele folder te lezen
Foto’s van de opening in Scryption Tilburg op 20 mei 2007
Reactie van Ciny Peppelenbosch-Macrander:
In de jaren zeventig heb ik de laatste reeks Winterboeken samengesteld. Daarna zijn ze met “stille trom” uit de kinderwereld verdwenen. Al lijkt het lang geleden, toch zijn er nog liefhebbers die de boeken altijd bewaard hebben. Dierbare herinneringen aan hun jeugdjaren. Sommigen van hen gaan zelfs op boekenmarkten of op de zoekmachine van Internet speuren naar oude exemplaren, waarmee ze zich opnieuw eventjes zo rijk voelen als in hun kinderjaren. Het is alweer lang geleden dat het Winterboek zijn vijfentwintigjarig jubileum vierde. Dat was in 1971 en een klein rekensommetje leert dat dus in 1946, het eerste exemplaar na de bevrijding verscheen. Het bleek meteen een succes te zijn, waarna besloten werd om voortaan ieder jaar tegen de Sinterklaastijd een Winterboek op de markt te brengen. De inhoud was heel gevarieerd. Die bestond uit adembemenende, avontuurlijke en grappige verhalen, omlijst met tot de verbeelding sprekende, uitstekende illustraties, gedichten, een amusant toneelstukje dat de kinderen konden opvoeren, rebussen, raadsels en ander leuks. Vrijwel iedere pagina werd opgefleurd met kleurige tekeningen.
Auteurs van naam leverden met genoegen hun bijdragen. Zoals daar waren Paul Biegel, Anthony van Kampen, Lea Smulders, Annie M.G. Schmidt, Jan Terlouw, Paul Nowee, J. Uit Den Boogaard, Hans Andreus, Wim Meuldijk, Wil van der Wurf, John en Tilly Bakkenhoven, Belinda Meuldijk, Hans Werner etc. Bekende illustrators waren o.a. The Tjong King, Fiep Westendorp, Hans Kresse en Jaap Nieuwenhuis. Prettig was ook dat de Nederlandse taal hoog in ere werd gehouden, onvertogen woorden kwamen in de tekst niet voor..
Om dat toch wel bijzondere, unieke Winterboek nog eens in herinnering te halen, werd deze expositie samengesteld. Ik hoop dat u ervan zult genieten!
8 december 2006 t/m 20 april 2007 (verlengd)
De tentoonstelling in Meppel is op 8 december 2006 geopend door mevrouw M.J. (Marjo) van Dijken (Tweede Kamerlid voor de PvdA).
Voor meer informatie over Marjo van Dijken als kamerlid klik op de foto links.
Marjo van Dijken woont in Groningen en was voordat ze naar de Tweede Kamer vertrok
fractievoorzitter van de PvdA in de gemeenteraad van Groningen. Toen haar
gevraagd werd of zij de tentoonstelling over de Winterboeken in Meppel
wilde openen was ze gelijk enthousiast en wilde graag komen. Zij liet
tevens weten dat ze de boeken ook met veel plezier heeft gelezen en het
erg leuk vindt dat er nu weer aandacht is voor die prachtige lectuur.
Opening tentoonstelling in Drukkerijmuseum Meppel op vrijdag 8 december 2006 om
16.30 uur
Klik op foto voor artikel in Meppeler Courant
Drukkerijmuseum toont ‘Margriet Winterboek’
Klik op foto voor artikel ONDERTOON over Ton Hulsebosch
Klik op kop om artikel te lezen. (Artikel geschreven in het Dagblad v/h/ Noorden, geschreven door Joep van Ruiten)
Antiek & Verzamelkrant maart 2007 Klik op het artikel om het te lezen
Uit het archief van Vrij Nederland 19-08-2000
Vraag van Alle Lansu aan J. Bernlef: “Stel je wordt voor enige tijd in ballingschap gezonden naar Timboektoe. Welke boeken moeten dan beslist mee? Bernlef geeft dan o.a. als antwoord:
Het Barbarber-alfabet
Toen Barbarber al een hele tijd niet meer bestond, hebben G. Brands, K. Schippers en ik, uitgaande van alle verschenen nummers van het blad, een soort alfabet gemaakt. Aangevuld met dingen die we ongetwijfeld hadden gepubliceerd als het blad nog bestaan had. Het is zo’n soort boek waar ik als kind al dol op was: een winterboek met van alles en nog wat, gedichtjes, proza, spelletjes. Het is een heel speels, anarchistisch, geestig boek. Iedere keer als ik het weer opsla, brengt het me in een goede stemming.’
